Stres abiotyczny • reaktywne formy tlenu • układ antyoksydacyjny • metabolizm tlenowy • filogenetyka molekularna
STUDIA I PRZEBIEG PRACY
Miejsca zatrudnienia i zajmowane stanowiska
1994 – 1996: doktorant w ramach studiów doktoranckich w Zakładzie Fizjologii i Biochemii Roślin, Instytut Biologii Molekularnej Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ)
1996 – 2001: asystent w Zakładzie Fizjologii Roślin Polskiej Akademii Nauk (ZFR PAN)
1998: asystent w Zakładzie Fizjologii i Biochemii Roślin Instytutu Biologii Molekularnej UJ
2001 – 2011: adiunkt w Zakładzie Fizjologii Roślin PAN (od 2003 r. Instytut Fizjologii Roślin PAN (IFR PAN)
2009 – 2014: starszy specjalista naukowo-techniczny, Katedra Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie. Zatrudnienie czasowe (3/4 etatu) w ramach projektu Welcome 2008/1.
od 2011: profesor nadzwyczajny Instytutu Fizjologii Roślin PAN w Krakowie
2017 – 2018: starszy specjalista naukowo-techniczny, Katedra Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie. Zatrudnienie czasowe (0.4 etatu) w ramach projektu BIOSTRATEG 2.
od 2019: zatrudnienie na stanowisku profesora w IFR PAN
Przebieg pracy naukowej
1994: magister biologii, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi (obecnie Wydział Biologii) UJ, Kraków
2001: uzyskanie stopnia doktora nauk biologicznych w zakresie biochemii, Wydz. BiNoZ UJ (obecnie WB UJ) , Kraków
2010: uzyskanie stopnia doktora habilitowanego nauk biologicznych w zakresie biologii, Instytut Botaniki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie
2019: uzyskanie tytułu profesora nauk biologicznych
PEŁNIONE FUNKCJE
od 2003: członek Rady Naukowej IFR PAN
2005 – 2013: kierownik Laboratorium Biologii Molekularnej w IFR PAN
od 2012: członek Komitetu Redakcyjnego Acta Biologica Cracoviensia ser. Botanica, jako redaktor sekcyjny
od 2014: z-ca kierownika Zakładu Biologii Stresu IFR PAN
2015 - 2023: z-ca przewodniczącego Rady Naukowej IFR PAN
od 2019: członek Rady Naukowej Instytutu Botaniki im. W. Szafera PAN w Krakowie
od 2019: członek Komisji Dyscyplinarnej Studium Doktoranckiego Nauk Przyrodniczych Polskiej Akademii Nauk w Krakowie
2021 - 2024: członek Komitetu Biologii Organizmalnej PAN
TEMATYKA BADAWCZA
Moje zainteresowania koncentrują się na roli reaktywnych form tlenu (ang. reactive oxygen species, ROS) w odpowiedzi roślin na różne abiotyczne czynniki stresowe. Badania dotyczą głównie charakterystyki układu antyoksydacyjnego i ekofizjologicznych aspektów metabolizmu u Arabidopsis thaliana i Populus sp. Innym obszarem moich zainteresowań jest filogeneza układu antyoksydacyjnego, fotosyntezy oksygenicznej i metabolizmu tlenowego u różnych grup organizmów oraz ich hipotetyczna rola na wczesnych etapach ewolucji życia na Ziemi.
PRAKTYCZNE UMIEJĘTNOŚCI
techniki elektroforetyczne dot. rozdziału białek i kwasów nukleinowych, spektrofotometryczne metody pomiaru
aktywności enzymów, hybrydyzacja typu Northern, pomiary aktywności fotosystemu I i II (PSI i PSI),
korzystanie z wybranych aplikacji bioinformatycznych
PRZYNALEŻNOŚĆ DO STOWARZYSZEŃ NAUKOWYCH
Członek Polskiego Towarzystwa Biologii Eksperymentalnej Roślin (od 2009 r.)
DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNA
Promotor rozpraw doktorskich
Tytuł pracy doktorskiej: „The role of Mitogen-Activated Protein Kinase 4 (MPK4) in the regulation of growth, development and abiotic stresses response in Populus tremula x tremuloides”
Promotor: dr hab. Ireneusz Ślesak, promotor pomocniczy: dr Anna Rusaczonek (SGGW)
Tytuł pracy doktorskiej: „Charakterystyka biochemiczno-fizjologiczna mutanta insercyjnego MKK2 Arabidopsis thaliana (L.) Heynh."
Promotor: dr hab. Ireneusz Ślesak, promotor pomocniczy: dr Piotr Rozpądek (MCB UJ)
Promotor prac magisterskich
Recenzje prac doktorskich
2012: mgr Beatrycze Nowicka; praca doktorska pt. „Badania funkcji antyoksydacyjnych oraz szlaków biosyntezy chinonów prenylowych u roślin”, Zakład Fizjologii i Biochemii Roślin UJ, promotor prof. dr hab. Jerzy Kruk
2016: mgr Aleksandra Eckstein; praca doktorska pt. „Regulacja przemieszczeń chloroplastów w roślinach wyższych. Interakcje szlaków sygnałowych indukowanych przez światło i auksyny”, Zakład Biotechnologii Roślin, promotor prof. dr hab. Halina Gabryś
2019: mgr Piotr Zgłobicki; praca doktorska pt. "Modulacja odpowiedzi roślin na UV pod wpływem światła widzialnego i cukrów", promotor prof. dr hab. Halina Gabryś, promotor pomocniczy dr Agnieszka Katarzyna Banaś
2021: mgr Magdalena Trojak; "Wpływ promieniowania emitowanego przez diody elektroluminescencyjne na metabolizm fotosyntetyczny pomidora zwyczajnego (Solanum lycopersicum L.)", promotor dr hab. Jan Pałyga, promotor pomocniczy dr Maciej Kocurek
Opiekun praktykantów i stażystów
Opieka naukowa nad praktykantami i stażystami z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
Prowadzenie zajęć dydaktycznych
1998 (semestr letni): prowadzenie ćwiczeń z biochemii - kurs podstawowy, Instytut Biologii Molekularnej UJ, Kraków
2003 – 2007: prowadzenie ćwiczeń z kursu „Podstawy biologii molekularnej”, Akademia Rolnicza (obecnie Uniwersytet Rolniczy), Kraków
2018: Wykład „Podstawy bioinformatyki” dla doktorantów Studium Doktoranckiego Nauk Przyrodniczych Polskiej Akademii Nauk w Krakowie
Współautorstwo podręcznika do biologii dla szkół ponadgimnazjalnych:
Kornaś A., Miszalski Z., Kłyś M., Konieczny R., Ślesak I., Niewiadomska E. „Biologia cz. 1. – Kształcenie ogólne w zakresie rozszerzonym”, Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum, Wyd. „Nowa Era” Warszawa 2004, ISBN 83-7409-159-2
DZIAŁALNOŚĆ POPULARYZATORSKA
Wykłady i seminaria (akademickie i otwarte) na zaproszenie instytucji (naukowych i pozanaukowych), szkół i organizacji:
2012: Wykład pt. „Tlen (O2) i nadtlenek wodoru (H2O2) na wczesnych etapach ewolucji życia na Ziemi”, Katedra Fizjologii Roślin i Katedra Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin SGGW, Warszawa, seminarium katedralne
2013: Wykład pt. „Rośliny a eksploracja przestrzeni kosmicznej” - seminarium katedralne wygłoszone w Katedrze Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin SGGW w Warszawie
2014: Wykład pt. „Rośliny rezurekcyjne, czyli jak umrzeć z pragnienia i «zmartwychwstać»” wygłoszony w ramach „Nocy Naukowców”, w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie w Andrychowie
2015: Wykład pt. "Astrobiologia: nauka poszukująca obiektu badań?" wygłoszony w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku (UTW) w Andrychowie
Wykład pt. "Czy istnieje we Wszechświecie życie poza Ziemią, czyli wyprawa w krainę astrobiologii" wygłoszony dla młodzieży szkolnej w ramach XV-tej edycji Festiwalu Nauki w Krakowie
Wykład pt. "Czy istnieje we Wszechświecie życie poza Ziemią, czyli wyprawa w krainę astrobiologii." dla uczniów Publicznego Gimnazjum im. Janusza Kuliga w Łapanowie
2016: Wykład w ramach czwartkowych spotkań Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Botanicznego (PTB) pt. "Tlen (O2) i nadtlenek wodoru (H2O2) na wczesnych etapach ewolucji życia na Ziemi”
Wykład na seminarium w Ogrodzie Botanicznym PAN w Powsinie pt. "Rośliny rezurekcyjne, czyli jak «umrzeć» z pragnienia i «zmartwychwstać»"
Wykład pt. "Rośliny w kosmosie" wygłoszony dla młodzieży szkolnej w ramach XVI-tej edycji Festiwalu Nauki w Krakowie
Wykład w ramach czwartkowych spotkań Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Botanicznego (PTB) pt. "RubisCO z ewolucyjnej perspektywy, czyli nowe spojrzenie na stary enzym".
2017: Wykład popularnonaukowy pt. "Czy istnieje we Wszechświecie życie poza Ziemią, czyli wyprawa w krainę astrobiologii" dla uczniów Szkoły Podstawowej im. Antoniego Sewiołka w Czułowie.
Wykład pt. "Rośliny rezurekcyjne, czyli jak «umrzeć» z pragnienia i «zmartwychwstać»" dla młodzieży licealnej w ramach projektu "Wiedza to sukces" (Miejska Biblioteka Publiczna w Myślenicach).
2018: Wykład dla doktorantów pt. „Wstęp do bioinformatyki” w ramach Międzynarodowego Studium Doktoranckiego Nauk Przyrodniczych Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.
2019: Wykład dla doktorantów pt. „Astrobiologia: nauka poszukująca obiektu badań” dla studiów III stopnia w Szkole Doktorskiej Nauk Przyrodniczych UJ w ramach kursu „Nowe osiągnięcia, odkrycia w botanice”.
Wykład dla doktorantów pt. "RubisCO z ewolucyjnej perspektywy, czyli nowe spojrzenie na stary enzym"dla studiów III stopnia w Szkole Doktorskiej Nauk Przyrodniczych UJ w ramach przedmiotu „Postępy w biologii komórki”.
2020: Wykład dla doktorantów pt. "RubisCO z ewolucyjnej perspektywy, czyli nowe spojrzenie na stary enzym" w ramach Studium Doktoranckiego Nauk Przyrodniczych PAN (SDNP PAN) i Szkoły Doktorskiej Nauk Przyrodniczych i Rolniczych (SDNPiR).
2021: Wykład inauguracyjny na rozpoczęcie roku akademickiego 2021/2022 Szkoły Doktorskiej Nauk Przyrodniczych i Rolniczych oraz Studium Doktoranckiego Nauk Przyrodniczych PAN w Krakowie. Tytuł wykładu: „Oxygen (O2) and reactive oxygen species (ROS) in the early stages of the evolution of life on Earth”.
2022: Wykłady dla młodzieży licealnej (Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Juliusza Słowackiego STO w Krakowie ) pt. „Astrobiologia: nauka poszukująca obiektu badań?” (2 x po 1 godz. lekcyjnej)
2024: Wykład dla doktorantów Szkoły Doktorskiej Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UJ w ramach kursu „Nowe osiągnięcia, odkrycia w botanice”. Tytuł wykładu: „Tlen, reaktywne formy tlenu i fotosynteza tlenorodna na wczesnych etapach ewolucji zycia na Ziemi”.
ARTYKUŁY POPULARNONAUKOWE, PRZEGLĄDOWE I RECENZJE (nie uwzględnione w bazie danych IFR PAN)
Ślesak I. 1988. O oddziaływaniu metali ciężkich na drożdże Saccharomyces ellipsoideus. Wszechświat, 89: 241-242.
Ślesak I. 1991. Indukowane światłem ruchy chloroplastów. Wszechświat, 92: 242-244.
Ślesak I. 1992. Gould S. J. „Niewczesny pogrzeb Darwina” [Ever Since Darwin:
Reflections in Natural History]. Wszechświat, 93: 55
Ślesak I., Gabryś H. 1993. Wapń jako wtórny przekaźnik w fotoindukowanych ruchach
wewnątrzkomórkowych w komórce roślinnej. Post. Biol. Kom. 20: 75-85.
Ślesak I. 1997. Fuzja protoplastów roślinnych i jej praktyczne znaczenie. Wiad. Bot. 41: 63-76.
Miszalski Z., Ślesak I. 1998. W poszukiwaniu genów warunkujących odporność na
czynniki stresowe u roślin. Wszechświat, 99: 255-257.
Ślesak I., Miszalski Z. 1999. Reakcje stresowe u Mesembryanthemum crystallinum L. Wiad. Bot. 43: 47-58.
Miszalski Z., Niewiadomska E., Ślesak I. 1999. Możliwości wykorzystania halofitów w
praktyce. Działalność Naukowa PAN, 7: 168-169.
Ślesak I., Karpiński S. 2010. Biologiczne bazy danych i ich zastosowanie w funkcjonalnej
analizie porównawczej organizmów – wybrane zagadnienia. Biotechnologia, 4: 39-52.
Ślesak H., Ślesak I. 2011. Odpowiedź roślin na zranienie. Kosmos, 60: 445-457.
Zieliński K.J., Kaczmarczyk A., Cieślak E., Ślesak I. 2021. Symbioza u cyjanobakterii. Kosmos 70: 697 – 710.
Mazur Z., Ślesak I. 2022. Cyjanobakterie (sinice) – organizmy, którym niestraszne jest promieniowanie UV. Kosmos, 71: 473 - 486.
BAZY DANYCH
Gene Expression Omnibus: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/geo/query/acc.cgi?token=ltihrsqeoymmons&acc=GSE24766
PATENTY
WO 2013093637 A2: "Plant treatment methods and means therefor.", PCT/IB2012/003045,
Application No. 61/577,279, the US Patent and Trademark Office
Data zgłoszenia: 19/12/2011, data publikacji: 27/06/2013
Inventors: Karpiński S., Szechyńska-Hebda M., Ślesak I., Wituszyńska W.
DOŚWIADCZENIE NAUKOWE ZDOBYTE ZA GRANICĄ
1996: stypendium TEMPUS, Zakład Biologii, Uniwersytet w Antwerpii, Belgia (prof. J-P. Verbelen), 5 miesięcy
1996 – 1998: Institute of Botany, Technische Universität Darmstadt, Niemcy (prof. U. Lüttge), w ramach projektów Deutsche Forschungsgemeinschaft i Deutsche Forschungsanstalt für Luft- und Raumfahrt, Sonderforschungbereich 199, łącznie 3 miesiące
1999: Szwedzki Uniwersytet Rolniczy w Umeå, Szwecja, wspólny projekt (prof. S. Karpiński), 5 miesięcy
2000 – 2005: Institute of Botany, Stockholm University, Szwecja (prof. S. Karpiński), współpraca dwustronna PAN-RSAS, Projekt STINT, EU Cropstress; łącznie 4 miesiące
2006: Botanisches Institut der Christian-Albrecht-Universität zu Kiel, Niemcy (prof. K. Krupinska), współpraca dwustronna IB AP – IB CAU, 2 tygodnie
2006: Life Science Department, National Chung Hsing University (prof. C.H. Lin), Taichung, Tajwan, współpraca dwustronna, 1 tydzień
UCZESTNICTWO W KRAJOWYCH I MIĘDZYNARODOWYCH PROJEKTACH BADAWCZYCH
Granty krajowe
Główny wykonawca w grancie promotorskim KBN nr: 6P04C 065516; „Wybrane aspekty stresu oksydacyjnego w roślinie o metabolizmie przejściowym C3-CAM” (1999-2000), kierownik: prof. dr hab. Z. Miszalski
Wykonawca w grancie KBN nr: 6P04F 034 20; „Oddziaływanie ozonu i NaCl na system antyutleniaczy u roślin typu CAM” (2001-2003), kierownik: dr E. Niewiadomska
Kierownik w grancie KBN nr: 3P04C 064 23; „Rola reaktywnych form tlenu w odpowiedzi stresowej w roślinie o metabolizmie przejściowym C3-CAM Mesembryanthemum crystallinum L.” (2002-2005)
Główny wykonawca w grancie MNiSW nr: N301 075 31/2414; „Badania nad molekularnymi i genetycznymi mechanizmami kontrolującymi odpowiedzi obronne i aklimatyzacyjne roślin przed czynnikami stresowymi.” (2006-2009), kierownik: prof. dr hab. S. Karpiński
Główny wykonawca w grancie rozwojowym nr: R1204502; „Opracowanie metody ozonowania warzyw z rodziny Brassicaceae w celu podwyższenia ich odporności globalnej, zawartości naturalnych antyoksydantów oraz stabilizacji jakości plonu w trakcie przechowywania” (2007-2009), kierownik: prof. dr hab. Zbigniew Miszalski
Główny wykonawca w grancie MNiSW nr: N302 049 32/3853 "Funkcja, mechanizm działania i biosynteza lipidowych antyutleniaczy roślinnych” (2007-2009), kierownik: dr hab. Jerzy Kruk
Główny wykonawca w grancie MNiSW nr: N303 356935 „Charakterystyka białka MnSODII (MnSODII-like protein) i systemów antyoksydacyjnych w kompetencji i determinacji do ryzogenezy w kulturach in vitro M. crystallinum L.” (2008-2010), kierownik: dr Marta Libik-Konieczny
Wykonawca w grancie FNP „Welcome 2008/1” pt. „Functional analysis of genetic, molecular and quantum mechanisms that regulate plants productivity, and biotechnologies for cell wall degradation and hydrogen production” (2009-2014), kierownik: prof. dr hab. S. Karpiński
Wykonawca w grancie międzynarodowym niewspółfinansowanym, nr: 95/N-COST/2009/0: "Transdukcja sygnału w indukowanej chłodem odporności pszenżyta na grzyba M. nivale" (2009-2011), kierownik: dr Magdalena Szechyńska-Hebda
Wykonawca w grancie NCN, nr: 2011/03/B/NZ9/01619 pt. „Rola nadtlenku wodoru w indukcji starzenia liści”. (2012-2015), kierownik: dr hab. Ewa Niewiadomska
Wykonawca w grancie NCBR, nr: PBS1/A8/16/2013 (WOODTECH) pt. "Wykorzystanie linii topoli o zwiększonym potencjale przyrostu biomasy i ulepszonej kompozycji chemicznej drewna w technologii produkcji papieru i biopaliw". (2013-2016), kierownik: dr hab. M. Szechyńska-Hebda
Wykonawca w projekcie Biostrateg II/298241 (projekt NCBR) pt. „Inteligentne systemy hodowli i uprawy, pszenicy, kukurydzy i topoli dla zoptymalizowanej produkcji biomasy, biopaliw oraz zmodyfikowanego drewna”. (2016-2018), kierownik: prof. dr hab. Stanisław Karpiński
Wykonawca w grancie NCN nr: 2015/19/B/NZ9/00422 pt. „Modyfikacje długości łańcucha bocznego plastochinonu jako metoda zwiększenia wydajności fotosyntezy roślin”. (2016-2020), kierownik: prof. dr hab. Jerzy Kruk
Granty międzynarodowe
Wykonawca w projekcie badawczym Deutsche Forschungsgemeinschaft (SFB-199) „Molekulare Ökophysiologie der Pflanzen”, Darmstadt, Heidelberg, Niemcy (1998-1999), koordynatorzy ze strony niemieckiej: dr R. Ratajczak i dr A. Haag-Kerwer (Darmstadt, Heidelberg, Niemcy)
Wykonawca w projekcie, w ramach współpracy dwustronnej pt. „Low sensitivity to oxidative stress in various plants” (1996-1999), finansowanym na podstawie umowy (POL-151-96) zawartej pomiędzy Deutsche Forschungsanstalt für Luft- und Raumfahrt (Niemieckie Centrum Badań Kosmicznych) i KBN, (koordynator niemiecki: prof. U. Lüttge, koordynator polski: prof. Z. Miszalski)
Wykonawca w grancie Swedish Council for International Cooperation in Research and Higher Education (STINT Fellowship) „Redox signalling circuitry in higher plants”, Sztokholm, Szwecja, 2002-2004 (koordynator prof. S. Karpiński)
Wykonawca w projekcie pt. “Centre of Research on the Biology of Plants Subjected to Environmental Stress in Sustainable Agricultural Production” (2003-2006) EU Cropstress QLAM-2001-00424 dla Instytutu Fizjologii Roślin PAN (kierownik grantu prof. M. Wędzony)
Wykonawca w projekcie badawczym pt. "Stress tolerance of vitamin E deficient Arabidopsis thaliana plant" (2006-2007) finansowanym na podstawie umowy pomiędzy pomiędzy DAAD i KBN (Koordynator niemiecki: prof. K. Krupinska, koordynator polski: prof. Z. Miszalski)
DZIAŁALNOŚĆ ORGANIZACYJNA
Udział w przygotowaniach 14. Międzynarodowego Kongresu FESPB (Federation of European Societies of Plant Biology), Kraków, 23-27 sierpień 2004 r.
Współorganizacja ćwiczeń w ramach szkolenia „Methods of molecular genetics in plant biology”, IFR PAN Kraków, 16-19 marzec 2005 r., tytuły prowadzonych ćwiczeń:
- Ślesak I., Libik M., Miszalski Z. ”Analysis of native proteins by polyacrylamide gel electrophoresis (PAGE)”,
- Libik M., Ślesak I., Miszalski Z. “Application of immunoblotting technique for protein analysis”): 39-42.
Członek Lokalnego Komitetu Organizacyjnego międzynarodowej konferencji "11th International Plant Oxygen Group Conference; Reactive Oxygen and Nitrogen Species in Plants", Warszawa 17-19 lipiec 2013 r.
NAGRODY I WYRÓŻNIENIA
Nagroda Dyrektora Zakładu Fizjologii Roślin PAN za pracę doktorską: Kraków, 2001 r.
Brązowy Krzyż Zasługi: Warszawa, 2003 r.
Nagroda Dyrektora IFR PAN za najlepszą publikację naukową z 2013 r.
Nagroda Rektora SGGW za osiągnięcia naukowe z 2013 r.
Nagroda Rektora SGGW za osiągnięcia organizacyjne w organizacji konferencji: „11th International Conference Plant Oxygen Group: Reactive Oxygen and Nitrogen Species in Plants” i pełnienie funkcji członka Lokalnego Komitetu Organizacyjnego POG2013, 2014 r.
INNE ZAINTERESOWANIA
astrobiologia, filozofia, historia nauki
Przejrzystość jest dla nas ważna! Poniżej wyjaśniamy, w jaki sposób i dlaczego wykorzystujemy Twoje dane osobowe. Pamiętaj, że masz pełną kontrolę nad ich konfiguracją - możesz dopasować ją do swoich potrzeb i preferencji.
